ایران ،نسل جوان و پدیده ازدواج سپید. بخش ۲

قواعد و قوانین کنونی حاکم در ایران ازدواج را تنها و تنها در قالب عقد زوجیت بر مبنای شرع و دین قابل پذیرش می داند و شکستن آن پیامدهای ویژه ای به دنبال دارد ، پدیده ازدواج سپید در سالهای اخیر به شکل چشمگیری افزایش یافته تا بدانجا که با وجود تابو بودن موضوع علت یابی آن توسط کارشناسان مورد موشکافی و توسط رسانه ها مورد ارزیابی قرار گرفته است تا پس از بررسی علل و عوامل ایجاد و گسترش آن ، بتوانند به راهکارهایی جهت پیشگیری بپردازند. آمارها نشان می دهد که تا سال ۱۳۹۰ خورشیدی حدود ۴۰٪از پسران و ۲۶٪ از دختران تا رسیدن به ۳۰ سالگی همچنان مجرد مانده و ازدواج نکرده اند و تعدادی از آنها به ازدواج سپید روی آورده اند. کارشناسان که در پی ریشه یابی عمیق گرایش جوانان به ازدواج سفید بوده اند به عواملی چند برخورد نموده اند از آن جمله عوامل اقتصادی : یکی از بارزترین علل بازدارنده و گریز جوانان از ازدواج رسمی مشکلات اقتصادی می باشد چرا که مهمترین دل مشغولی و دغدغه آنها یافتن شغل و پیشه مناسب با درآمد مکفی و متناسب با هزینه های زندگی پس از گذراندن تحصیلات دانشگاهی و گذشتن از سد سربازی است که در واقع می توان گفت یکی از پیش شرطها و پیش نیازهای اصلی ازدواج است اما آمارها بیکاری در پسران را بین ۲۵-۳۰٪ و در دختران بسیار بالاتر و وحشتناکتر یعنی ۴۰-۴۵٪ برآورد کرده اند تعداد زیادی از جوانان با وجود تحصیلات بالا ،از یافتن شغل مناسب ناامید می باشند و لذا قشر عظیمی از آنها به بازار کار دسترسی ندارند. اما از طرفی بسیار پیش آمده که علی الرغم داشتن شغل ، به دلایل گوناگون از جمله ورشکستگی کارفرمایان ،بسته شدن کارخانه ها و ...امنیت شغلی برای آنها به وجود نیاورده و هر آن با خطر بیکاری مواجه هستند این عوامل از یک سو و عدم توانایی در پرداخت هزینه های آنها توسط والدین از سوی دیگر ،والدین را هم نگران آینده مبهم فرزندانشان می کند که سبب دغدغه های فکری آنها شده و برخوردهایی را بین والدین و فرزندان به وجود می آورد که این برخوردها جوانان را به سوی گریز از خانواده و تنها زندگی کردن و متعاقب آن به سوی ازدواج سپید می کشاند. عوامل اجتماعی: هنوز هم نگاه جامعه سنتی ایران به زندگی مجردی نگاه مثبتی نیست از این رو چنانچه جوانان بخواهند با نگاه جامعه پیش رفته و مسیر عرف جامعه را برای ازدواج سنتی طی کنند با رسم و رسومهای دست و پاگیری مواجه می شوند یکی از آنها ازدواجهای تشریفاتی با جشنهایی که مخارج بالا و هزینه های سنگین و کمرشکنی را به همراه دارد که گاهی جوانان و خانواده ها مجبور به گرفتن وام شده و زیربار قرض می روند که سالها برای پرداخت آن دست وپا می زنند ، دیگر مهریه و توقعات بالای دختران و خانواده ها است و (که صد البته چشم و هم چشمی بی تاثیر نیست ) سبب گریز و فرار پسران از ازدواجهای سنتی و عرف اجتماع می شود.نباید غافل شد که با توجه به تحولات پیش آمده و تبادل آداب و رفتارهای اجتماعی و تاثیر آن بر جامعه جوان ایران ،به تدریج نقش پرقدرت خانواده ها در انتخاب همسر برای فرزندانشان ،کم قوت تر شده و بیشتر به صورت خودانتخابی صورت می گیرد و نه شیوه سنتی و رایج جامعه، کمرنگ شدن باورها در قالب الگوهای ازدواج عرفی ،سبب شده تا جوانان همزیستی ،هم بالینی و هم باشی را برگزینند که البته گاهی نیز به ازدواج رسمی می انجامد عوامل تحصیلی : گرایش جوانان اعم از دختر یا پسر به تحصیلات آکادمیک و دانشگاهی یکی دیگر از عوامل کشش آنها به سوی ازدواج سپید می باشد درصد بالایی از مشتاقان ،قادر به راه یافتن به دانشگاه محل زندگیشان نیستند و یا محل زندگیشان دانشگاهی نداردو ناچار به دانشگاهها در شهرها و مناطق دیگر روی می آورند، دور بودن از والدین اگر چه در ابتدا برایشان سخت می نماید اما دستاورد تجربه تازه ای برای آنهاست که توانایی زندگی مستقل بدون نگاه سنگین والدین را به همراه دارد مشغولیت تحصیلی در شهرهای دور از خانواده سبب می شود که جوانان طعم زندگی مستقل و دور از امر و نهی های خانواده را مزمزه کنند به ویژه برای دختران که بسیاری از آنها به وضوح مزه تلخ تبعیض جنسیتی را حتی با وجود امتیازاتی بالاتر ،بین خود و برادرانشان چشیده اند و با توجه به روحیات حساس و لطیفشان ،خلایی را در برآوردن نیازهای عاطفیشان حس کرده و در واقع گذران زندگی بدون حضور والدین برای اکثریت نسل نو گوارا می آید چرا که دیگر از اصطکاکهاو کشمکشهای ناشی از تفکر سنتی پدر و مادر رها شده اند این تجربه خوشایند بستری را برای زندگی مجردی و متعاقب آن ازدواج سفید فراهم می آورد. عدم تمایل به داشتن فرزند : نسل جدید در ایران با توجه به گرفتاریهای شغلی ، عدم اطمینان و امنیت از داشتن شغلی همیشگی و دایمی ، آنها را وادار به پرداختن به کار بیش از گذشته و داشتن پس انداز بیشتر برای روزهای مبادا و بیکاری می کند ، پرداختن به کار بیشتر و حتی داشتن دو تا سه شغل در کنار حرفه اصلی آنها و نبود وقت کافی ،سبب شده تا تمایل به داشتن خانواده و کشیده شدن به سوی فرزند را کنار بگذارند چرا که داشتن فرزند هزینه زیادی را بر گرده خانواده تحمیل می کند و مهمتر از آن برای داشتن فرزندی سالم با شخصیتی سالم و روانی سالم ،می طلبد تا غیر از سرمایه مالی ،با سرمایه وقتی به نیازهای جسمی او ،پرورش و تعلیم و تربیت او،تفریح و دیگر نیازهایش کاملا پرداخته شود ،مسیولیت مادر و پدر شدن مقوله ای نیست که در برخورد و روبرو شده با گرفتاریها و مشکلات آن ، شانه از زیر بار این مسیولیتها خالی کردو آنرا به دیگران واگذار نمود در واقع هرگز نمی توان از عنوان مادر یا پدر بودن استعفا داد یا آنرا طلاق داده و ترک کرد و از آنجا که دلیل اصلی ازدواجهای رسمی داشتن فرزند و بقای نسل است که نسل نوبا توجه به موارد گفته شده ،رغبتی به آن نداشته وبه سوی ازدواج سفید کشیده می شود . نیازهای فیزیولوژیکی : یکی دیگر از عوامل کلیدی گرایش و پیدایش ازدواج سفید نیازهای طبیعی جوانان است که باید برای پرهیز از ایجاد بیماری و ناراحتی های روانی و روحی ناشی از سرکوب ونادیده گرفتن آن ، به شکلی مطلوب ارضا شود پزشکان بر اساس پژوهشها و تحقیقات به این باوررسیده اند که اگر ارضا این نیازها به وسیله شریکهای جنسی متعدد برآورده شود ریسک ابتلا به انواع بیماریهای مقاربتی را به ویژه در زنان بالا می برد این طور مشاهده می شود که با توجه به عوامل بازدارنده ازدواج و همچنین میزان بالای طلاق ،دیگر جوانان کمتر حاضر به امضا عقدنامه می شوند و هم باشی و همزیستی و یا به عبارتی ازدواج سفید را به انواع ازدواجهای رسمی ترجیح می دهند و بدینگونه هم نیازهای عاطفی و جنسی خود را برطرف می کنند و هم زیر بار مسیولیتهای ناشی از ازدواجهای رسمی و داشتن فرزند نمی روند،شاید هم در برخی افراد انتخاب ازدواج سفید نوعی دهن کجی و لجبازی با قوانین جاری و سختگیرانه شرعی و اجتماعی است. عوامل ذکر شده می تواند بخشی از مواردی باشد که ازدواج سفید را در جامعه سنتی و فرهنگ ایران سبب می شود . در سایتی خواننده گفتگویی بودم با زوجی که چند سال به شیوه ازدواج سپید در یک خانه زندگی می کنند و میلی هم به ثبت ازدواجشان ندارند با وجودیکه به ازدواج سنتی عقیده ندارند ولی حلقه در دستشان است و می گویند در ابتدا با مخالفت سرسختانه خانواده ها روبرو بودند اما زمانی که جدی بودن آنها را در تصمیمشان دیدند آنرا پذیرفتند هر دو سر کار می روند و متناسب با درآمدشان خرج می کنند در محافل و مجالس خود را زن و شوهر می نامند و قهر و آشتی نیز بینشان هست . زوج دیگری که حلقه به دست ندارندمی گویند: از نظر ما هم باشی و هم زیستی چیز عجیب و غریبی نیست ولی از نظر دیگران هست و لذا مجبوریم پنهانش کنیم ، این سخت ترین بخش قضیه هست به ویژه نزد همکاران و برخی افراد فامیل و گاهی در پر کردن فرمها دچار سردرگمی و دوگانگی می شویم اما در ادامه راهمان استواریم ما بین خودمان قرار گذاشتیم تا عشق هست و زندگی در کنارهم برایمان خوشایند است به این وضعیت ادامه دهیم هر چند اینگونه زندگی ،شنا کردن برخلاف جریان آب است و دشواریهای خودش را دارد و می شناسند زوجهایی را که به امید ازدواج دایم ،زندگی هم باشی را شروع کرده اند ولی پس از چندی مجبور به جدایی شده اند و در این بین دختران لطمه بیشتری می بینند اما چون ازدواج سپید داشته اند شناسنامه آنها در صفحه ازدواج همچنان سفید مانده است شاید بار سنگینی آن کمتر باشد که این موضوع علت اصلی نامیدن هم باشی به ازدواج سپید است . راستی که تا چه اندازه ایده ازدواج سفید در جوامع غربی با آنچه در ایران به عنوان ازدواج سپید نامیده می شود متفاوت می باشد. شما خواننده گرامی پس از خواندن این مقاله و آگاهی از چند و چون پیدایش پدیده ازدواج سفید در ایران و کشورهای غربی ،چگونه به این مقوله می اندیشید ؟ شما در مورد ازدواج سفید در جامعه سنتی ایران با توجه به فرهنگ ایرانیان چه نظری دارید؟